Ngày: 05/01/2026.
Hình ảnh: điện mặt trời do Mai Phương Solar lắp đặt
Bộ Công Thương đang trình Bộ Tư pháp thẩm định dự thảo lần 3 về việc sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan cơ chế phát triển năng lượng tái tạo và mua bán điện. Trong đó, nội dung đáng chú ý là khung chính sách mới cho điện mặt trời mái nhà theo mô hình tự sản – tự tiêu, với hướng mở hơn cho việc bán phần điện dư lên lưới điện quốc gia.
Theo dự thảo sửa đổi Nghị định 58, các hệ thống điện mặt trời mái nhà tự dùng được đề xuất cho phép phát điện dư lên lưới nhưng có giới hạn: lượng điện bán tối đa bằng 50% tổng sản lượng điện phát ra. Điểm mới nằm ở chỗ tỷ lệ này được đưa vào quy định cụ thể trong văn bản nghị định, thay vì chỉ tồn tại ở hướng dẫn kỹ thuật hoặc cách áp dụng linh hoạt theo từng địa phương như giai đoạn trước.
Trước đây “tự tiêu là chính”, điện dư thường bị siết
Trong thực tế thời gian qua, điện mặt trời mái nhà thường được hiểu chủ yếu để phục vụ nhu cầu tiêu thụ tại chỗ. Việc phát ngược lên lưới chưa được luật hóa rõ ràng nên nhiều nơi chỉ chấp nhận mức rất thấp; phổ biến có trường hợp chỉ cho phát khoảng 20% sản lượng, thậm chí yêu cầu lắp thiết bị chống phát ngược hoàn toàn.
Giá mua điện dư: theo giá thị trường bình quân năm trước, nhưng có “trần”
Về cơ chế giá, dự thảo đưa ra cách tính theo hướng thị trường: giá mua điện dư được xác định dựa trên giá điện thị trường bình quân của năm trước do đơn vị điều hành thị trường điện công bố. Tuy nhiên, mức này không được vượt quá trần giá điện mặt trời mặt đất tương ứng. Cách thiết kế được mô tả nhằm tránh quay lại mô hình giá ưu đãi cố định, đồng thời vẫn tạo căn cứ để người dân và doanh nghiệp tính toán hiệu quả đầu tư.
Thủ tục lắp đặt: đơn giản hóa theo hướng “thông báo”
Một thay đổi khác là giảm rào cản thủ tục đối với việc lắp đặt điện mặt trời mái nhà. Theo dự thảo, tổ chức/cá nhân lắp hệ thống sẽ thực hiện theo hình thức thông báo với cơ quan quản lý tại địa phương thay vì phải qua nhiều bước xin phép như trước. Các hệ thống nhỏ, quy mô hộ gia đình cũng được đề xuất áp dụng thủ tục giản lược hơn để giảm chi phí và gánh nặng hành chính.
Ngoại lệ cho miền núi, biên giới, hải đảo và một số trường hợp đặc thù
Dự thảo còn đề cập nhóm khu vực miền núi, biên giới, hải đảo—nơi lưới điện quốc gia chưa ổn định hoặc chưa kết nối. Với các địa bàn này, chính sách được định hướng linh hoạt hơn: có thể cho phép bán toàn bộ điện dư thay vì áp trần 50%, nhằm khuyến khích phát triển nguồn điện tại chỗ và tăng bảo đảm an ninh năng lượng.
Đối với các mái nhà thuộc tài sản công như trụ sở cơ quan nhà nước, trường học, bệnh viện, dự thảo cho phép triển khai điện mặt trời mái nhà và bán phần điện dư, nhưng yêu cầu tuân thủ quy định về quản lý tài sản công, chức năng nhiệm vụ và tài chính – ngân sách.
Mở rộng thêm nội dung về cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA)
Bên cạnh phần điện mặt trời mái nhà, dự thảo cũng điều chỉnh một số điểm tại Nghị định 57 về mua bán điện trực tiếp. Hướng sửa đổi đáng chú ý là mở rộng nhóm đối tượng được tham gia sang các đơn vị bán lẻ điện trong khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất, cụm công nghiệp… thay vì chỉ giới hạn giữa đơn vị phát điện và khách hàng sử dụng điện lớn như trước. Dự thảo cũng làm rõ cấu trúc hợp đồng và điều kiện tham gia để giảm vướng mắc khi triển khai.
Một điểm mới khác là trung tâm dữ liệu được đưa vào phạm vi điều chỉnh, bên cạnh nhóm phụ tải như trạm sạc, trụ sạc và điểm đổi pin xe điện—những đối tượng được đánh giá có nhu cầu điện lớn và tăng nhanh.
Mọi thông tin tư vấn về điện mặt trời doanh nghiệp hay gia đình xin liên hệ:
Thông qua Messenger của MPSe
Điện thoại / Zalo: 0904 686 673
Youtube: https://www.youtube.com/@MaiPhuongSolar-MPSE/shorts
Tiktok: https://www.tiktok.com/@mpse27
Mai Phương Solar Energy – Giải pháp năng lượng sạch cho tương lai bền vững
