NLTT Việt Nam tuần 39/2026: EVNNPC làm chủ công nghệ BESS, tuabin lớn nhất Đông Nam Á dựng tại Vĩnh Long

Ngày: 27/09/2026.

Số 5 trong loạt bài hằng tuần của Mai Phương Solar tóm tắt diễn biến năng lượng tái tạo (NLTT) Việt Nam. Tuần 39/2026 (21–27/9) nghiêng về tín hiệu vận hành thực tế hơn là chủ trương trên giấy: hệ thống pin lưu trữ BESS của EVNNPC được điều độ thường xuyên như một công cụ cân bằng cung – cầu trên lưới điện miền Bắc; tuabin đơn công suất lớn nhất Đông Nam Á được dựng tại cụm điện gió ven biển 128 MW của REE ở Vĩnh Long; Bộ Công Thương tinh chỉnh Quy hoạch điện VIII theo hiện trạng lưới tại Điện Biên; và Ủy ban Thường vụ Quốc hội bắt đầu cho ý kiến về phương án giá điện sinh hoạt theo giờ trong dự thảo sửa đổi Luật Điện lực.

1. EVNNPC công bố lộ trình BESS 530 MW tại 83 trạm biến áp

Theo Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) cập nhật ngày 25/9, Tổng công ty đang triển khai đầu tư hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) tổng quy mô 530 MW tại 83 trạm biến áp, chia ba giai đoạn. Giai đoạn 1 rộng 305 MW tại 47 trạm thuộc 8 công ty điện lực, hiện đã hoàn thành 9 trạm; giai đoạn 2 (140 MW, 23 trạm) đang hoàn thiện thủ tục triển khai; giai đoạn 3 dự kiến 85 MW tại 13 trạm. Tại Bắc Ninh – địa bàn tập trung nhiều khu công nghiệp và doanh nghiệp FDI, phụ tải dự báo tăng bình quân 12–13%/năm – giai đoạn 1 gồm 35 MW tại 6 trạm biến áp 110 kV đã xong trong tháng 8; trong đợt nắng nóng cùng tháng, phụ tải tỉnh có thời điểm đạt khoảng 3.229 MW và đơn vị điện lực địa phương đã huy động khoảng 30 MW từ BESS để giảm tải cho lưới. Tại Ninh Bình, hệ thống đầu tiên 5 MW/10 MWh tại trạm 110 kV Phúc Sơn vận hành từ 21/8, 8 hệ thống tiếp theo dự kiến đóng điện vào cuối tháng 9/2026.

Điểm mới trong thông tin tuần này là góc nhìn “làm chủ công nghệ”: EVNNPC mô tả chuỗi công đoạn khảo sát – thiết kế – lựa chọn công nghệ – đấu nối – chạy thử do đơn vị tự thực hiện, toàn bộ được hệ thống quản lý năng lượng EMS giám sát, trong khi đội ngũ vận hành được đào tạo song song với lắp đặt thay vì trông chờ hoàn toàn vào nhà thầu.

Vì sao đáng chú ý: con số “83 trạm biến áp” từng xuất hiện trên báo chí tuần 38 mà chưa rõ nguồn gốc nay đã được xác nhận đầy đủ kèm phân giai đoạn, biến BESS từ một tin dự án đơn lẻ thành chương trình có lộ trình. Việc BESS được huy động thực tế khoảng 30 MW ngay trong đợt nắng nóng – thay vì nằm trong phương án dự phòng – là bằng chứng vận hành đầu tiên ở cấp phân phối rằng lưu trữ có thể gánh đỉnh phụ tải mà không cần nguồn mới. Với mục tiêu 10.000–16.300 MW lưu trữ pin đến 2030 theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, bộ dữ liệu khai thác mà EVNNPC đang tích lũy (tần suất sạc – phát, hiệu suất, tương tác giữa EMS và điều độ) chính là cơ sở để sau này chuẩn hóa cơ chế dịch vụ hệ thống cho BESS bên thứ ba – mảng thị trường hiện vẫn thiếu hành lang thu nhập rõ ràng.

2. Dựng tuabin 8 MW lớn nhất Đông Nam Á tại cụm điện gió 128 MW ở Vĩnh Long

Tuabin đầu tiên thuộc dòng EN-226/8.X MW của Envision Energy vừa được lắp đặt tại cụm điện gió ven biển 128 MW của Tập đoàn REE tại Vĩnh Long, gồm nhà máy điện gió V1-3 giai đoạn 2 (48 MW, khoảng 2.257 tỷ đồng, phường Trường Long Hòa) và nhà máy điện gió V1-5, V1-6 giai đoạn 2 (80 MW, 3.864 tỷ đồng, xã Long Hữu). Tổng vốn hai dự án khoảng 6.121 tỷ đồng; cụm 16 tuabin dự kiến cung cấp khoảng 350 triệu kWh mỗi năm và đưa vào vận hành trong quý IV/2026. Tốc độ lắp đặt khá ấn tượng: chưa đầy 7 ngày cho tuabin đầu tiên và chưa đầy 5 ngày cho tuabin thứ hai.

Vì sao đáng chú ý: tuabin trên bờ công suất mỗi máy 8 MW hiện là cỡ lớn nhất Đông Nam Á, giúp giảm số lượng vị trí, móng và tuyến cáp trên cùng một công suất – cách trực tiếp hạ giá thành điện gió gần bờ. Việc cụm dự án tại vùng đồng bằng không thuộc các trọng điểm gió truyền thống vẫn triển khai được với tuabin cỡ lớn cho thấy công suất máy đang “mở khóa” cả những vùng tiềm năng trung bình. REE là doanh nghiệp tư nhân nội địa niêm yết; cụm 128 MW kịp đóng điện quý IV/2026 nghĩa là kịp cửa sổ 2027 – năm đầu tiên báo cáo của Bộ Công Thương cảnh báo thiếu hụt hơn 4.200 MW. Đây chính là mô hình dự án “đóng điện nhanh” mà các chính sách gần đây đang tìm cách nhân rộng.

3. Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII tại Điện Biên: bốn dự án điện mặt trời lớn được tách nhỏ theo hạ tầng

Ngày 22/9, Bộ Công Thương ban hành quyết định điều chỉnh, cập nhật Quy hoạch điện VIII trên địa bàn tỉnh Điện Biên với 4 dự án nguồn điện mặt trời lớn, vận hành giai đoạn 2026–2030. Dự án Pá Khoang 200 MW (tích hợp pin lưu trữ) được tách thành 73 MW trên mặt hồ và 127 MW mặt đất; Trung Thu 100 MW tách thành 72 MW và 28 MW; Sông Mã 3 100 MW tách thành 20 MW và 80 MW; Nậm Pồ 1 150 MW tách thành Nậm Pồ 1A (100 MW) và 1B (50 MW). Phương án đấu nối đi kèm khá cụ thể: dự án trên hồ 73 MW dùng đường 110 kV mạch kép về trạm 220 kV Điện Biên; Nậm Pồ 1A xây mới trạm 220 kV Điện Biên 1 (2×250 MVA) đấu nối về 500 kV Lai Châu. Bộ đồng thời yêu cầu tỉnh rà soát phương án đấu nối của hai nhà máy điện gió Envision Nậm Pồ để bảo đảm đồng bộ lưới khu vực.

Vì sao đáng chú ý: đây là mẫu “tinh chỉnh quy hoạch từ dưới lên” – thay vì giữ nguyên dự án cỡ lớn chờ hạ tầng, Bộ chấp thuận tách để phần khả thi sớm triển khai, phần còn lại đi sau tuyến đường dây. Dự án gốc Pá Khoang mang cấu hình điện mặt trời tích hợp pin lưu trữ, cho thấy mô hình kết hợp hồ – đất – BESS đang trở thành cấu hình chuẩn ở vùng núi phía Bắc nơi đường truyền tải mỏng. Nhưng phía sau vẫn là bài toán giá: cùng tuần, báo chí tiếp tục phản ánh các dự án NLTT khó huy động vốn khi chưa có khung giá phát điện mới, còn suất đầu tư điện gió ngoài khơi khoảng 93 tỷ đồng/MW theo tính toán của EVN khiến nhà đầu tư chần chừ – điều chỉnh quy hoạch gỡ được vướng mặt bằng và đấu nối, chưa gỡ được vướng dòng tiền.

4. Sửa Luật Điện lực: đề xuất giá điện sinh hoạt theo giờ cho khách hàng đủ điều kiện

Ngày 21/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, trong đó Chính phủ đề xuất áp dụng giá bán lẻ điện giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường với khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép. Bộ Công Thương sau đó làm rõ chỉ áp dụng với khách hàng đủ điều kiện đo đếm – nghĩa là có công tơ thông minh. Dự thảo đồng thời bổ sung thẩm quyền Bộ trưởng Bộ Công Thương phê duyệt khung giá bán buôn điện và thể hiện lộ trình xóa bỏ bù chéo giá giữa các nhóm khách hàng theo Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị. Cơ quan thẩm tra tán thành hướng giá phản ánh chi phí hợp lý nhưng đề nghị không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước hay người sử dụng điện.

Vì sao đáng chú ý: nếu được thông qua, đây là lần đầu tiên hộ gia đình trở thành một nguồn tài nguyên điều độ thực thụ – ai chuyển được phụ tải khỏi giờ cao điểm sẽ thấy ngay trên hóa đơn. Biểu giá theo giờ cũng thay đổi bản chất kinh tế của điện mặt trời mái nhà: sản lượng giữa trưa rơi vào khung giá thấp hoặc trung bình nên giá trị phần tự tiêu thụ tăng lên, trong khi pin lưu trữ tại nhà chuyển từ vai trò chống mất điện thành công cụ tối ưu hóa hóa đơn theo biên độ giá giữa các khung giờ. Đây là mảnh ghép khớp với Công văn 7404 về mái nhà khu vực công và Nghị định 243/2026/NĐ-CP mà loạt bài đã theo dõi từ các số trước: khung chính sách đang hội tụ về mô hình nguồn phân tán gắn lưu trữ.

Ý nghĩa cho doanh nghiệp và hộ dùng điện

Nhìn từ góc độ giải pháp của Mai Phương Solar, tuần này xác nhận ba xu hướng đang chuyển từ tranh luận sang thực tế: BESS ở cấp lưới, tuabin cỡ lớn ở cấp nguồn, và giá theo giờ ở cấp khách hàng.

• Doanh nghiệp khu công nghiệp: bài toán BESS không còn là lý thuyết – EVNNPC đã huy động khoảng 30 MW ngay tại Bắc Ninh khi phụ tải tăng cao. Doanh nghiệp tại các tỉnh công nghiệp nên định vị BESS như một hạng mục hạ tầng: cắt đỉnh công suất ký hợp đồng, dự phòng cho chuỗi sản xuất, và về dài hạn là cung cấp dịch vụ điều tiết khi cơ chế cho bên thứ ba được luật hóa.
• Khối công sở – trường học – bệnh viện: mốc 31/3/2027 của Công văn 7404 không đổi; thiết kế mới nên tính sẵn vị trí và tải trọng cho BESS ngay từ đầu để tránh cải tạo hai lần khi biểu giá theo giờ được áp dụng rộng.
• Hộ gia đình: hướng đi rõ ràng với điện mặt trời mái nhà là tự sản xuất – tự tiêu thụ kết hợp pin lưu trữ kích cỡ phù hợp nhu cầu buổi tối. Khi biểu giá theo giờ được phê duyệt, hệ thống có lưu trữ sẽ là cấu hình hưởng lợi trực tiếp – đồng thời vẫn giữ giá trị dự phòng mất điện như thực tế sau bão ở biên giới phía Bắc đã cho thấy.

Tuần tới theo dõi gì

• EVNNPC đóng điện 8 hệ thống BESS còn lại tại Ninh Bình dự kiến cuối tháng 9 – mốc kiểm chứng tốc độ giai đoạn 1 của chương trình 530 MW.
• Chiến dịch lắp 16 tuabin tại Vĩnh Long và thủ tục đấu nối để cụm 128 MW vận hành trong quý IV/2026.
• Diễn biến Quốc hội với dự luật sửa đổi Luật Điện lực, đặc biệt phạm vi áp dụng biểu giá theo giờ và lộ trình xóa bù chéo giữa các nhóm khách hàng.
• Danh sách tỉnh tiếp theo điều chỉnh Quy hoạch điện VIII theo mô hình tách dự án theo hạ tầng như Điện Biên.

Nguồn

• Cand.com.vn, VOV, Đại đoàn kết (25–26/9) – EVNNPC lộ trình BESS 530 MW tại 83 trạm biến áp; vận hành thực tế tại Bắc Ninh, Ninh Bình; mục tiêu 10.000–16.300 MW lưu trữ đến 2030
• Người Quan Sát, VietnamFinance (17–20/9) – cụm điện gió 128 MW của REE tại Vĩnh Long lắp tuabin EN-226/8.X MW lớn nhất Đông Nam Á; tổng vốn 6.121 tỷ đồng; hoàn thành quý IV/2026
• Bộ Công Thương, Tuổi Trẻ (22–23/9) – điều chỉnh Quy hoạch điện VIII tỉnh Điện Biên: tách 4 dự án điện mặt trời, phương án đấu nối Nậm Pồ 1A qua trạm 220 kV mới
• Thanh Niên, Tuổi Trẻ (21–23/9) – Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến dự luật sửa đổi Luật Điện lực; giá điện sinh hoạt theo giờ chỉ áp với khách hàng đủ điều kiện
• Báo Đầu tư (23/9) – điện gió, điện mặt trời đối diện thách thức huy động vốn khi chưa có khung giá mới; suất đầu tư điện gió ngoài khơi khoảng 93 tỷ đồng/MW

Bài liên quan

• NLTT Việt Nam tuần 38/2026: cảnh báo thiếu điện đến 2030 và làn sóng duyệt dự án mới (số 4)
• Tin năng lượng Việt Nam – cập nhật hằng tuần trên mpse.com.vn