Ngày: 11/10/2026.
Số 7 trong loạt bài hằng tuần của Mai Phương Solar tóm tắt diễn biến năng lượng tái tạo (NLTT) Việt Nam. Tuần 41/2026 (5–11/10) có một mạch tin lớn chi phối: sau kết luận thanh tra, Công ty Mua bán điện (EPTC) thuộc EVN chính thức đề xuất đàm phán lại giá mua điện với 172 dự án điện gió, điện mặt trời gần 9.800 MW cho giai đoạn từ vận hành thương mại đến khi hoàn tất nghiệm thu. Ở chiều hạ tầng, thủy điện tích năng – loại hình lưu trữ quy mô lớn đầu tiên của Việt Nam – đồng loạt tăng tốc: Bác Ái mở thêm mũi hầm và nhận gói hỗ trợ 430 triệu euro từ EU, còn Sơn La chốt ngày khởi công dự án 1.200 MW thứ hai. EVN cũng công bố số liệu 9 tháng với 33,6 tỷ kWh NLTT và lộ trình BESS 305 MW trong tháng 10.
1. EPTC đề xuất đàm phán "giá chuyển tiếp" với 172 dự án: chốt tồn đọng sau thanh tra
Thông báo mới nhất của EPTC gửi các chủ đầu tư nhà máy điện NLTT nêu hướng giải quyết tồn tại trong thực hiện hợp đồng mua bán điện (PPA) với nhóm 172 dự án đã có vận hành thương mại (COD) nhưng chưa có thông báo chấp thuận kiểm tra nghiệm thu công trình (CCA) của cơ quan chuyên môn. Theo đó, EPTC đề nghị các chủ đầu tư đề xuất phương án tháo gỡ thông qua đàm phán giảm giá điện tối đa đối với khoảng thời gian dự án có vi phạm liên quan đến CCA; trong mọi trường hợp, giá đề xuất không được vượt mức giá trần khung giá chuyển tiếp theo Thông tư 15/2022 và Quyết định 21 của Bộ Công Thương áp dụng cho 172 dự án trong danh mục. EPTC cũng đề nghị doanh nghiệp gửi chính thức phương án đàm phán và sắp xếp lịch họp trong thời gian sớm nhất. Bối cảnh là các dự án này đang được EVN thanh toán tạm từ đầu 2025 sau kết luận thanh tra.
Mức giá chuyển tiếp theo Quyết định 21 (chưa VAT) gồm: điện mặt trời mặt đất 1.184,90 đồng/kWh, điện mặt trời nổi 1.508,27 đồng/kWh, điện gió trong đất liền 1.587,12 đồng/kWh và điện gió trên biển 1.815,95 đồng/kWh – so với giá FIT cũ 2.231 đồng/kWh (9,35 cent) hoặc 1.692 đồng/kWh (7,09 cent) thì thấp hơn 24–47%. Đại diện nhà đầu tư điện gió cho hay doanh nghiệp đồng tình áp giá FIT kể từ sau thời điểm có CCA, nhưng nguyên tắc áp giá chuyển tiếp cho cả giai đoạn COD–CCA sẽ rất khó đàm phán vì nhiều dự án kéo dài tới vài năm. Một nhà đầu tư điện mặt trời cho biết đã chốt giá mới với EPTC, dự kiến ký trong tuần, kèm đề nghị EVN thanh toán tiền điện ngay từ tháng 10/2026 theo giá FIT trong hợp đồng gốc và cơ chế bù trừ với số tiền EVN đang giữ lại – mục tiêu là không đứt gãy dòng tiền, không đẩy doanh nghiệp vào nợ xấu. Phía vĩ mô, tại họp báo Chính phủ ngày 3/10, Bộ trưởng Đặng Xuân Phong xác nhận cơ chế đặc thù đã đưa 172 dự án gần 9.800 MW vào khai thác, khơi thông khoảng 13 tỷ USD đã đầu tư và dự kiến thu về ngân sách 50.000 tỷ đồng.
Vì sao đáng chú ý: đây là bước chuyển từ "gỡ vướng chủ trương" sang "gỡ vướng dòng tiền". Trong ba số trước, loạt bài đã theo dõi nhóm 85 dự án chuyển tiếp chưa ký hợp đồng; tin tuần này xử lý nhóm còn lại nặng ký hơn – 172 dự án đã phát điện thực tế nhưng giá thanh toán bị treo vì vướng nghiệm thu. Nguyên tắc "không vượt trần khung giá chuyển tiếp cho giai đoạn COD–CCA" thực chất đặt hồ sơ đàm phán vào khung 24–47% thấp hơn FIT cũ: doanh nghiệp buộc phải tính toán giữa việc nhận mức giá thấp hơn để đổi dòng tiền hồi phục ngay, hay kéo dài thanh toán tạm với rủi ro lãi vay chồng chất. Kết quả đàm phán nhóm này sẽ trở thành tham chiếu định giá cho mọi vướng mắc nghiệm thu sau này – nếu thành công, bài toán 13 tỷ USD được khép lại trong quý IV/2026 như kỳ vọng của Chính phủ.
2. EVN công bố số liệu 9 tháng: NLTT 33,6 tỷ kWh chiếm 12,6%, BESS tiến tới 305 MW trong tháng 10
Theo báo cáo của EVN, sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu 9 tháng đầu năm 2026 đạt 265,79 tỷ kWh, tăng 9,3% so với cùng kỳ (riêng tháng 9 đạt 29,97 tỷ kWh, tăng 9,2%); quý IV được dự báo đạt 88,97 tỷ kWh, tăng 11,3%. Cơ cấu nguồn 9 tháng: nhiệt điện than 132,63 tỷ kWh (49,9%), thủy điện 68,48 tỷ kWh (25,8%), năng lượng tái tạo 33,6 tỷ kWh (12,6%), tua bin khí 20,48 tỷ kWh (7,7%) và điện nhập khẩu 10,3 tỷ kWh (3,9%). Về lưới điện, 9 tháng EVN khởi công 136 công trình (2 công trình 500 kV, 18 công trình 220 kV, 116 công trình 110 kV) và đóng điện 131 công trình (5/16/110 tương ứng); riêng tháng 9 khởi công 11 và đóng điện 13 công trình. Sản lượng truyền tải đạt 213,98 tỷ kWh, tăng 10,75%, dòng công suất chủ yếu theo hướng miền Trung ra miền Bắc và vào miền Nam.
Riêng mảng lưu trữ, EVNHANOI đã hoàn thành 50 MW BESS; EVNNPC hoàn thành 155 MW và phấn đấu đạt 305 MW trong tháng 10/2026 – đúng mốc giai đoạn 1 tại 47 trạm biến áp mà loạt bài đã theo dõi từ số 2. Bước tiếp theo đã được đặt ra: hai dự án BESS tập trung tại miền Bắc do Ban Quản lý dự án Điện 2 (550 MW) và EVNGENCO 3 (300 MW) đang chuẩn bị đầu tư. EVN cũng đặt mục tiêu đưa cả hai tổ máy Nhiệt điện Quảng Trạch I vào vận hành thương mại trong năm 2026 (tổ máy 1 cuối tháng 11, tổ máy 2 cuối tháng 12), cùng các dự án Tuyên Quang, Sê San 3, Sê San 4 mở rộng và Thủy điện tích năng Bác Ái tiếp tục thi công.
Vì sao đáng chú ý: con số 12,6% của NLTT trong cơ cấu sản lượng cho thấy hai điều. Một, nguồn gió và mặt trời đã ổn định ở quy mô hơn một phần tám hệ thống – mức mà mọi quyết sách giá, điều độ, truyền tải từ nay đều phải tính đến nguồn phân tán này như biến số chính. Hai, tốc độ đóng điện lưới (131/136 công trình khởi công) và việc BESS giai đoạn 1 chốt tròn 305 MW đúng hẹn tháng 10 xác nhận BESS tại trạm biến áp đã trở thành hạng mục chuẩn hóa chứ không còn là thí điểm. Đáng chú ý nhất là hai dự án BESS tập trung 550 MW và 300 MW: khác với mô hình 2–5 MW treo tại trạm để giải quyết quá tải cục bộ, đây sẽ là tài nguyên lưu trữ quy mô hệ thống – mở đường cho tham gia thị trường dịch vụ phụ trợ và các hợp đồng DPPA cần cam kết độ tin cậy.
3. Thủy điện tích năng tăng tốc: Bác Ái thêm mũi hầm và 430 triệu euro từ EU, Sơn La khởi công dự án 1.200 MW thứ hai
Tại công trường Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái (xã Bác Ái Tây, Khánh Hòa) – dự án đầu tiên của Việt Nam và lớn nhất Đông Nam Á với 4 tổ máy tổng 1.200 MW, tổng mức đầu tư 21.101 tỷ đồng – Ban Quản lý dự án Điện 3 cho biết từ đầu năm 2026 đã mở thêm 4 mũi thi công hầm, nâng tổng số lên 7 mũi, duy trì nhịp 3 ca 4 kíp xuyên suốt 24 giờ. Toàn bộ nhà máy đặt sâu trong lòng núi ở độ sâu trung bình khoảng 450 m (có vị trí tới 500 m), hệ thống hầm tổng chiều dài khoảng 17 km, riêng hầm dẫn nước dài 3,7 km; trọng tâm hiện nay là hạng mục nhà máy ngầm, dự kiến hoàn tất công tác đào khoảng tháng 5/2027. Tiến độ tổng thể: tổ máy số 1 phát điện tháng 12/2029, toàn dự án hoàn thành cuối năm 2030. Cùng tuần, EU công bố gói hỗ trợ 430 triệu euro thúc đẩy dự án Bác Ái. Ở chiều Bắc, ngày 8/10, UBND tỉnh Sơn La thống nhất với Tập đoàn Xuân Thiện (Công ty TNHH Xuân Thiện Ninh Bình) tổ chức khởi công Thủy điện tích năng Đông Phù Yên tại xã Mường Bang ngày 15/11/2026: công suất 1.200 MW gồm 4 tổ máy, tổng vốn gần 28.000 tỷ đồng (giai đoạn 1 gần 21.500 tỷ đồng, giai đoạn 2 khoảng 6.400 tỷ đồng), thiết kế phát điện giờ cao điểm tối đa 7 giờ/ngày.
Vì sao đáng chú ý: hai dự án 1.200 MW cùng tăng tốc trong một tuần cho thấy "pin nước" đang được đẩy lên làm giải pháp lưu trữ xương sống của hệ thống, bổ sung cho BESS dạng pin. Khác biệt vai trò rất rõ: BESS tại trạm biến áp phản ứng theo giây–phút để cắt đỉnh cục bộ, còn thủy điện tích năng chứa năng lượng theo giờ–ngày để cân bằng cả chu kỳ, đặc biệt khi tỷ trọng điện gió, điện mặt trời tiếp tục tăng – đúng như định vị "pin nước khổng lồ" tích nguồn dư từ NLTT. Điểm đáng nhớ nhất về dòng tiền: Bác Ái do EVN làm chủ đầu tư với 21.101 tỷ đồng từ vốn nhà nước và vay, nay thêm 430 triệu euro từ EU; còn Đông Phù Yên gần 28.000 tỷ đồng thuộc về tư nhân nội địa (Xuân Thiện). Nếu Đông Phù Yên triển khai đúng tiến độ, đây sẽ là thủy điện tích năng tư nhân đầu tiên của Việt Nam – tín hiệu rằng cơ chế đầu tư cho loại hình này đã mở được cửa ngoài khu vực quốc doanh.
4. T&T ký MOU điện gió Savan 2 tại Lào 495 MW: gần 1 GW điện NLTT nhập về Việt Nam
Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức CHDCND Lào của Thủ tướng Lê Minh Hưng (8–10/10), T&T Group và Công ty Đầu tư và Thương mại Vinacom ký biên bản ghi nhớ hợp tác phát triển Dự án điện gió Savan 2 tại huyện Nong, tỉnh Savannakhet: công suất 495 MW, tổng mức đầu tư khoảng 768 triệu USD, dự kiến vận hành thương mại chậm nhất ngày 31/12/2028 và bán điện về Việt Nam. Savan 2 nằm trong nhóm dự án được hai Chính phủ tạo điều kiện triển khai theo thỏa thuận liên Chính phủ 2026, đồng thời xác định chủ trương phối hợp nghiên cứu đường dây kết nối và mở rộng công suất xuất khẩu điện sang Việt Nam đến năm 2030. Nền tảng của thương vụ là Savan 1: giai đoạn 1 công suất 300 MW với 48 tuabin đã vận hành thương mại từ cuối tháng 12/2025, cung cấp khoảng 0,9 tỷ kWh mỗi năm về Việt Nam; giai đoạn 2 (195 MW) chuẩn bị khởi công. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đến năm 2030 quy mô điện nhập khẩu của Việt Nam dự kiến đạt khoảng 9.360–12.100 MW, trong đó chủ trương tăng tối đa khả năng nhập khẩu từ Lào.
Vì sao đáng chú ý: Savan 2 nâng tổng công suất chuỗi dự án T&T tại Savannakhet lên gần 1 GW – tương đương một nhà máy nhiệt điện lớn, nhưng hoàn toàn là điện gió xuyên biên giới. Với hệ thống điện Việt Nam đang thiếu hụt nguồn cuối thập niên như báo cáo Bộ Công Thương đã đề cập (loạt bài số 4), nhập khẩu điện Lào là nguồn bổ sung nhanh hơn nhiều so với xây mới trong nước: dự án Lào ít vướng thủ tục hành chính mà các dự án chuyển tiếp ở Việt Nam đang gặp, còn hạ tầng truyền tải về Việt Nam được hai Chính phủ đưa vào lộ trình chung. Xét ở góc độ cân bằng hệ thống, điện gió Lào về cơ bản đổ vào miền Trung – nơi đã có cụm đường dây 500 kV Bắc–Nam – nên giá trị của nó nằm ở sản lượng thay vì công suất đỉnh; hệ quả là BESS và thủy điện tích năng ở phần 2, 3 chính là "bộ nhớ" để khai thác hiệu quả nguồn nhập khẩu này.
Tin nhanh: Lâm Đồng rà soát gỡ vướng cho 14 dự án năng lượng tái tạo
UBND tỉnh Lâm Đồng vừa chỉ đạo các sở, ngành và địa phương rà soát, tháo gỡ khó khăn về hồ sơ, thủ tục liên quan đến 14 dự án năng lượng tái tạo trên địa bàn; tỉnh xây dựng kế hoạch xử lý riêng cho từng dự án ngoài ngân sách. Đây là địa phương có dư địa điện mặt trời và điện gió lớn ở Tây Nguyên, và là một trong những tỉnh tiên phong ban hành cơ chế khuyến khích điện mặt trời mái nhà mà loạt bài đã đề cập ở số 2 – nhịp gỡ vướng này cho thấy áp lực giải ngân dự án NLTT đang được đẩy xuống cả cấp tỉnh, không chỉ dừng ở Trung ương.
Ý nghĩa cho doanh nghiệp và hộ dùng điện
Tuần này có một chủ đề xuyên suốt: lưu trữ – từ BESS tại trạm biến áp, BESS tập trung 550/300 MW, đến hai nhà máy thủy điện tích năng 1.200 MW và gần 1 GW điện gió nhập khẩu. Hệ thống điện Việt Nam đang được thiết kế lại quanh câu hỏi "điện xanh phát lúc nào thì dùng lúc ấy".
- Chủ đầu tư NLTT diện thanh tra: nếu thuộc nhóm 172 dự án, cần lập phương án đàm phán gửi EPTC ngay kèm căn cứ giá hợp lý: hồ sơ CCA chưa hoàn tất là lỗi thủ tục hay lỗi thực chất, chi phí phát sinh nào được công nhận cho giai đoạn COD–CCA. Kinh nghiệm từ nhà đầu tư đã chốt giá cho thấy văn bản có sẵn số liệu thẩm định sẽ rút ngắn đáng kể thời gian đàm phán và sớm hồi phục dòng tiền.
- Doanh nghiệp tiêu thụ điện lớn: khi BESS tập trung 550 MW và 300 MW vào xây dựng, sản phẩm dịch vụ hệ thống từ lưu trữ sẽ dần hình thành; doanh nghiệp thuộc diện DPPA nên bắt đầu đàm phán điều khoản hình cong phụ tải và cam kết độ sẵn sàng – vì nguồn gió, mặt trời trong hợp đồng DPPA cần "bộ nhớ" để đảm bảo giao điện đúng giờ cao điểm.
- Hộ gia đình: diễn biến giá của 172 dự án không đổi hóa đơn sinh hoạt ngay, nhưng định hướng rõ một xu hướng: điện giờ cao điểm sẽ ngày càng đắt hơn so với giờ thấp điểm khi giá theo giờ được triển khai (dự thảo Luật Điện lực, số 5). Hộ có điện mặt trời mái nhà nên cân nhắc phương án thêm pin lưu trữ ngay từ khâu thiết kế – dù chưa mua, để trống vị trí và tiết diện dây đồng cho bộ pin giúp nâng cấp sau này chỉ tốn chi phí thiết bị.
Tuần tới theo dõi gì
- Diễn biến đàm phán giá nhóm 172 dự án sau thông báo EPTC: số hợp đồng ký lại trong quý IV và mức giá chốt thực tế so với trần khung 1.184–1.816 đồng/kWh.
- Kết luận của bốn bộ về kiến nghị khung giá mới cho dự án chuyển tiếp chưa giao đất (đã theo dõi ở số 6) – hai mạch giá này có thể được xử lý trong cùng một lộ trình.
- EVNNPC hoàn tất 305 MW BESS giai đoạn 1 trong tháng 10 và bước chuẩn bị đầu tư hai dự án BESS tập trung 550 MW, 300 MW tại miền Bắc.
- Lễ khởi công Thủy điện tích năng Đông Phù Yên (15/11) và tiến độ nhà máy ngầm Bác Ái hướng mốc hoàn thành đào tháng 5/2027.
- Diễn biến tái cơ cấu ngành điện – đề xuất chuyển EVN về Bộ Công Thương đã nêu ở số 4 – và dự thảo sửa đổi Luật Điện lực tại Quốc hội.
Nguồn
- Tuổi Trẻ (3–5/10) – Chính phủ họp báo tháng 9: 172 dự án điện gió, điện mặt trời gần 9.800 MW được tháo gỡ, khơi thông ~13 tỷ USD, dự kiến thu ngân sách 50.000 tỷ đồng; thông báo EPTC về đàm phán giá giai đoạn COD–CCA theo Thông tư 15/2022 và Quyết định 21; phản ứng nhà đầu tư điện gió, điện mặt trời
- VnExpress, Báo Đấu thầu (6–9/10) – Số liệu EVN 9 tháng/2026: sản lượng 265,79 tỷ kWh (+9,3%), cơ cấu nguồn, 136 công trình khởi công/131 đóng điện; BESS EVNHANOI 50 MW, EVNNPC 155 MW và mục tiêu 305 MW tháng 10; hai dự án BESS tập trung 550 MW và 300 MW
- Người Quan Sát (11/10) – Tiến độ Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái: 7 mũi thi công hầm, nhà máy ngầm sâu ~450 m, hoàn tất đào khoảng 5/2027, tổ máy 1 phát điện 12/2029, hoàn thành cuối 2030
- VietnamPlus (11/10) – EU hỗ trợ 430 triệu euro thúc đẩy dự án Thủy điện tích năng Bác Ái
- CafeBiz, Vietnam.vn (10/10) – Sơn La thống nhất khởi công Thủy điện tích năng Đông Phù Yên 1.200 MW ngày 15/11/2026, tổng vốn gần 28.000 tỷ đồng, phát điện cao điểm tối đa 7 giờ/ngày
- Thanh Niên (9/10) – MOU T&T Group và Vinacom phát triển điện gió Savan 2 (Lào) 495 MW, ~768 triệu USD, COD cuối 2028, bán điện về Việt Nam; Savan 1 300 MW chạy thương mại từ 12/2025
- Báo Tin tức (8/10), Vietstock – Lâm Đồng chỉ đạo rà soát, tháo gỡ vướng mắc hồ sơ, thủ tục cho 14 dự án năng lượng tái tạo
Bài liên quan
- NLTT Việt Nam tuần 40/2026: gỡ vướng giá 85 dự án chuyển tiếp, BESS ra dải biên giới phía Bắc (số 6)
- Tin năng lượng Việt Nam – cập nhật hằng tuần trên mpse.com.vn
Bài viết thuộc loạt “NLTT Việt Nam tuần” bởi Mai Phương Solar – đơn vị tư vấn, cung cấp thiết bị điện mặt trời, pin lưu trữ (BESS) và giải pháp năng lượng cho hộ gia đình, doanh nghiệp. Liên hệ để được khảo sát và báo giá trọn gói.
